Ptasia.Gazetka.EU
Ptasi blog
  • Początek
  • Ptasi blog
  • Ptaki wg gatunków
  • Sentencje, cytaty
  • Wiersze
  • Literatura
  • O nas
  •  

    Inne gazetki
  • Wybory 2010
  • Pieska
  • Ogrodowa
  • Taka Gazetka
  • Przejajo
  • Magiczna
  • Imionnik
  • Miłość
  • PC
  • Halusina
  • Biznes
  • Chora Baba
  • Fotosy.EU
  • Emigracja.EU
  • Ebuki.EU
  • Gazetka.EU
  •  

    Linki

     

     

    Kontakt

     

     

    Sójka - Garrulus glandarius

    Rodzina: Krukowate Corvidae

    Ang. Jay, franc. Geai des chěnes, niem. Eichelhäher, ros. Sojka, czes. Sojka obecná, rum. Gaiţă, bułg. Sojka, węg. Szajkó, serbsko-chorw. S'ojka kres'talica, hiszp. Arrendajo común, wł. Ghiandaia.

    Nazwy polskie: sójka żołędziówka, kruk sójka, sójka pospolita, sójka zwyczajna, sojka.

    grafika wg ilustracji W. Siwka w  przewodniku Ptaki Europy, PWN

     

    Wygląd
    [grafika wg PE]
    Przód ciała brązowordzawy, białe i niebieskie w czarne prążki lusterko, biały kuper i czarny ogon. U nasady dzioba czarny "wąs", na głowie upierzenie tworzy tzw. grzywę. Zaniepokojony ptak często stroszy czarno prążkowane piórka na ciemieniu. Oczy niebieskobiałe. U różnych podgatunków występują spore różnice w nasileniu poszczególnych barw. Brak dymorfizmu płciowego.
    Sójka
    [fot. HR]
    Głos
    Wabi cichym ga-i, ostrzega głośnym, chrapliwym precz, rreicz, rrei-rrei, rrech, różne inne chrapliwe okrzyki; śpiew - cichy, szybki z chrapliwymi tonami, bardzo urozmaicony. Często naśladuje inne ptaki, szczególnie klija myszołowa.
    Ciało
    Masa 140-190 g, długość 32-36 cm, siąg skrzydeł 52-58 cm.
    Podgatunki
    Różni autorzy wyróżniają od 30 do 60 podgatunków:
  • G. g. glandarius - Skandynawia, środk. Europa, Francja, pn. Włochy, pn. Rumunia, pn. Bułgaria, Słowenia, Chorwacja, środk. i pd-wsch. Rosja po Ural;
  • G. g. hibernicus - Irlandia;
  • G. g. rufitergum - bardziej czerwonawobrązowa - Holandia, Belgia, W. Brytania;
  • G. g. fasciatus - Płw. Iberyjski;
  • G. g. corsicanus (= G. g. ichnusae) - Korsyka i Sardynia;
  • G. g. albipectus - Sycylia, część Płw. Apenińskiego, Albania, Serbia, Macedonia;
  • G. g. cretorum - Grecja i Kreta;
  • G. g. rhodius - Rodos;
  • G. g. krynicki - pd. Bułgaria, pd. Rumunia, Czarnogóra, Turcja, Kaukaz;
  • G. g. iphigeniae - pd. Ukraina (Krym);
  • G. g. severtzovi - od pd. Rosji do Finlandii i zach. Uralu;
  • G. g. hansguentheri - Stambuł;
  • G. g. brandtii - suciej upierzona - w Azji Środk. i na Korei. Nastroszona sójka
    Biotop
    Gęste drzewostany mieszane lub lasy dębowo-grabowe, rzadziej iglaste; ponadto wysokopienne, gęste zadrzewienia śródpolne, może wnikać do dużych parków. W górach do 1600 m npm. Coraz częściej ptak ten pojawia się na peryferiach większych miast i w parkach, tracąc swą zwykłą płochliwość.
    Gniazdo
    Zaczyna budować w końcu marca. Zwykle dobrze schowane w koronie, w rozwidleniu, przy nasadzie pnia, zwykle 1,5-7 m nad ziemią, wyjątkowo wyżej. Spotykane także w pnączach (np. w bluszczu, wiciokrzewie), w krzewach, rzadko na budynkach, w dziuplach, dużych skrzynkach lęgowych lub na półkach skalnych. Luźna czara. Część zewnętrzna mocna (w gniazdach w pnączach słaba), zbudowana z patyczków (najczęściej brzóz lub innych gatunków drzew liściastych, często ze zwiędłymi liśćmi). Wyściólka z suchych traw i korzonków starnnie okrężnie przeplecionych z dodatkiem mchów, włosia, liści, rzadko piór. Średnica zewn. 25-37 cm, wewn. około 15 cm, wysokość 9-15 cm, głębokość 2-4 cm.
    Jaja
    Jaja składa na początku kwietnia, od 5 szt. (rzadziej 3) do 7 (rzadko do 10), słabo wydłużone (zwykle o tępym węższym końcu). Tło jasno-, niebieskawo-zielone, oliwkowe, oliwkowopopielate (wyjątkowo białożółte). Plamki b. drobne, oliwkowe, szarozielone lub rdzawobrązowe (czasem czarne), rozmieszczone przeważnie równomiernie. Wymiary: 31,0 x 23,0 mm (26,1-34,5 x 21,0-24,3 mm).
    Sójka karmiąca pisklęta [fot. wg Pticy]
    Rozród
    W kwietniu i maju. Na niewysokim drzewie para buduje miseczkowate gniazdo z gałązek i łodyg. Oboje rodzice przez 16-17 dni wysiadują jaja. Pisklęta opierzają się po 19-20 dniach. Pisklęta początkowo żywią się delikatniejszymi owadami, później prawie samymi młodymi ptaszkami. Młode opuszczają gniazdo, zanim nauczą się latać i przez kilka dni skaczą po sąsiednich gałęziach, czepiając się - wcześniej rozwiniętymi - silnymi nogami.
    Poza okresem lęgowym, w którym sójki żyją w oddzielnych parach, są bardzo towarzyskie. Największym wrogiem sójki jest kuna leśna, która niszczy jaja i pisklęta, oraz jastrząb polujący na ptaki dorosłe. Również samica krogulca potrafi zadać sójce śmiertelny cios, a w nocy czyha na nią potężny puchacz.
    Pożywienie
    Głównie orzechy, żołędzie, nasiona, owoce i jagody, duże owady, ślimaki, małe ssaki, jaja ptasie i pisklęta. Gromadzi wielkie zapasy pokarmu na zimę, podobnie jak niektórzy inni przedstawiciele tej rodziny. Przenosi je w wolu (mieszczącym do 12 żołędzi) i zakopuje w różnych miejscach. O spiżarniach tych, w których obok żołędzi i bukwi zgromadzone są często inne nasiona i owoce, sójki często zapominają, a po pewnym czasie w takim miejscu wyrastają młode drzewka. Sójka przyczynia się więc do rozprzestrzeniania niektórych gatunków drzew, przede wszystkim dębów. Większość jej pożywienia stanowią jednak zwierzęta. Mapka zasięgu
    Areał
    Europa (bez skrajnej północy), Azja Mniejsza, środk. i pd.-wsch. Azja (do Pacyfiku, Chin i Japonii), pn.-zach. Afryka.
    Zimowiska
    W obrębie areału lęgowego. Są ptakami osiadłymi, a wędrówki podejmują tylko z konieczności. W niektórych latach sójki z rejonów północnych przenoszą się na południe, co ornitologowie określają jako inwazje. Tam wielkie stada sójek odwiedzają miejsca, w których był urodzaj na żołędzie, stanowiące ich jesienne pożywienie.
    W Polsce:
    Od stycznia do grudnia. Liczny ptak gniazdowy, licznie zimujący, przelotny.
    Rozmaitości
  • Ptak chroniony.
  • Sójka zwana jest strażnikiem lasu. Myśliwi nie lubią tego ptaka, gdyż w ich przekonaniu ostrzega on zwierzęta łowne przed niebezpieczeństwem.
  • Długi ogon zapewnia jej zwrotność wśród drzew.
  • Błękitno-czarne piórka ze skrzydeł sójki chętnie noszone są na wstążkach przez panów myśliwych, a jeszcze chętniej przez panów pseudomyśliwych. Co ciekawe, błękit tych piórek powstaje nie za sprawą barwnika, lecz wskutek odpowiedniej budowy komórek pióra. W strukturze tego pióra światło rozprasza się podobnie, jak w wysokich warstwach powietrza nad ziemią, docierając do nas w postaci tylko niebieskiej składowej z białego światła słonecznego. Wszystkie niebieskie barwniki - zarówno skorupek ptasich, jak i piór - łatwo bledną w czasie przechowywania, tylko piórka sójki lśnią błękitem przez długie lata.
  • Idąc wiosną po lesie, nie zdziwmy się, słysząc z góry skrzypienie wiejskiego żurawia, miauczenie kota lub rżenie źrebaka. Ale to nie źrebak wlazł wysoko na drzewo, tylko daje nam popisy sójka. Poznajemy ją jako nasladowczynię zasłyszanych głosów. W Warszawie nad Wisłą, w Błotach, upodobały sobie sójki miauczenie kota. Niektóre naśladują tak znakomicie, że pewnie by ich prawdziwy kot nie rozróżnił. Sójka (zn. nr. 1572)
  • Sójki trafiły nawet do przysłowia: wybierać się, jak sójka za morze. Jesienią przenoszą się z miejsca na miejsce hałaśliwą gromadą i zda się, że zaraz odlecą, tymczasem następnego dnia znów je słyszymy w innej części lasu - i tak przez całą zimę. Myliłby się ten, kto by uważał, że widzi wciąż te same osobniki. Część naszych rodzimych sójek przesuwa się do zachodniej Europy i na ich miejsce zjawiają się inne ze wschodu i z północy.
    Tekst wg: [PE], [LexPt], [Wędrówki], [PK-Ptaki], [Sokołowski], [AtlR] i in.
    Ilustracje wg: [PE], [LexPt], [EKPt], [Pticy].

  • statystyka

    GAZETKA.EU Strona należy do portalu GAZETKA.EU
    Aktualizacja 29-04-2010